SCORM Nedir? E-Öğrenme Standardı, SCORM 1.2 ve 2004 Farkları

Kurumsal eğitim projelerinde sıklıkla karşılaşılan senaryo şudur: Şirketiniz için çok şık bir interaktif e-eğitim veya video paketi hazırlatırsınız. Ancak bu paketi kurumun LMS platformuna yüklediğinizde sistem çalışanın eğitimi izleyip izlemediğini anlayamaz, sınav sonucunu alamaz veya çalışan tarayıcıyı kapattığında eğitim en başa döner. İşte bu uyuşmazlığı engelleyen ve içeriğin her türlü LMS ile tek dilden konuşmasını sağlayan kurallar bütününe SCORM denir.

E-Eğitim ile LMS Nasıl Konuşur? (USB / MP3 Benzetmesi)

SCORM'un mantığını anlamak için günlük hayattan bir örnek verelim: Elinizde bir MP3 ses dosyası varsa, bu dosyayı ister arabanızın teybinde, ister telefonunuzda, isterseniz bilgisayarınızda takıp çalıştırabilirsiniz. Çünkü MP3 evrensel bir ses standardıdır.

SCORM da e-öğrenme dünyasının MP3'üdür. Bir eğitim içerik ajansı tarafından hazırlanan kuruma özel e-öğrenme paketi SCORM standardına uygun üretilmişse; kurumunuz bugün hangi LMS altyapısını kullanırsa kullansın (veya gelecekte sistemini değiştirirse değiştirsin), bu paket yeni sisteme yüklendiğinde hiçbir ek yazılım geliştirmesi gerektirmeden çalışmaya devam eder.

Bir SCORM Paketinin (ZIP Dosyasının) İçinde Ne Var?

Dışarıdan baktığınızda bir SCORM paketi standart bir .zip arşiv dosyasıdır. Ancak bu arşiv açıldığında içerisinde belirli bir hiyerarşi bulunur:

• imsmanifest.xml (Paket Manifestosu): Paketin kök dizininde yer alan en kritik dosyadır. LMS'e paketin adını, içindeki bölümleri, hangi HTML sayfasının ilk başlatıcı (launch file) olduğunu ve hangi sürümle (SCORM 1.2 veya 2004) çalıştığını anlatan XML haritasıdır. Bu dosya yoksa veya bozuksa LMS paketi içeri alamaz.
• HTML5, CSS ve JavaScript Dosyaları: Eğitimin kullanıcıya görünen slaytları, butonları, animasyonları ve etkileşim kodları.
• Medya Klasörleri: Eğitimde kullanılan yüksek kaliteli görseller, ses kayıtları ve optimize edilmiş video kesitleri.
• SCORM API Bağlantı Katmanı (API Wrapper): Tarayıcı penceresi açıldığında ana LMS penceresini (window.parent veya window.opener) arayan ve bulunan API / API_1484_11 nesnesi üzerinden veri alışverişini başlatan JavaScript motorudur.

SCORM Hangi Bilgileri LMS Veri Tabanına İletir?

Eğitim oynatılırken arka planda SCORM veri modeli (Data Model) çalışır. Çalışan eğitimde her buton tıkladığında, video izlediğinde veya sınav sorusu cevapladığında şu veriler aktarılır:

• Tamamlanma Durumu (cmi.core.lesson_status): Eğitimin passed (geçti), completed (tamamlandı), failed (kaldı) veya incomplete (tamamlanmadı) durumunu belirler.
• Kalınan Yer / Bookmarking (cmi.core.lesson_location): Çalışan 25 slaytlık bir eğitimin 14. slaytında tarayıcıyı kapattığında, ertesi gün eğitime tıkladığında doğrudan 14. slayttan devam etmesini sağlar.
• Sınav Skoru (cmi.core.score.raw): Eğitimin sonundaki testten alınan 0-100 arasındaki ham puanı İK raporlama ekranına aktarır.
• Oturum ve Toplam Süre (cmi.core.session_time): Çalışanın o eğitimde aktif olarak kaç dakika ve saniye geçirdiğini ölçer.
• Askıya Alma Verisi (cmi.suspend_data): Eğitim içindeki değişkenleri, kullanıcının seçtiği avatarı veya cevapladığı ara soruların durumunu hafızada tutar.

SCORM 1.2 mi, SCORM 2004 mü? Hangisi Seçilmeli?

E-öğrenme projelerinde en sık sorulan sorulardan biri sürüm seçimidir:

• SCORM 1.2 (Sektör Standardı): 2001 yılında çıkan bu sürüm, bugün dünyadaki kurumsal LMS sistemlerinin %99'u tarafından kusursuz desteklenir. Kurumun ihtiyacı temel tamamlama, puan takibi ve kaldığı yerden devam etme ise SCORM 1.2 en stabil ve risksiz çözümdür.
• SCORM 2004 (Gelişmiş Sıralama - Sequencing): SCORM 2004'ün 3. ve 4. sürümleri, eğitime Sequencing & Navigation (Sıralama ve Yönlendirme) kuralları ekler. Örneğin: \"Çalışan A modülündeki sınavdan 80 alamazsa B modülünün kilidi açılmasın\" veya \"Ön testte başarısız olduğu konunun telafi sayfasına yönlendirilsin\" gibi karmaşık senaryolar için SCORM 2004 tercih edilir. Ayrıca veri hafıza alanı (suspend_data limiti) 1.2'ye göre çok daha geniştir.

SCORM Paketleri Nasıl Üretilir ve Test Edilir?

SCORM içerikleri genellikle Articulate Storyline, Adobe Captivate, iSpring gibi profesyonel yazarlık araçlarıyla hazırlanır ya da özel HTML5 kodlamasıyla geliştirilir.

Bir paketi canlı LMS ortamına atıp çalışanlara atamadan önce test etmek hayati önem taşır. Paket içindeki API bağlantılarını, manifest geçerliliğini ve cmi değişkenlerinin doğru tetiklendiğini doğrulamak için global araçlar veya scorms.com SCORM Tester gibi çevrim içi doğrulama araçları kullanılır.

Sonuç ve Kurumsal Öneriler

SCORM, e-öğrenme yatırımlarınızın korunmasını sağlayan en önemli teknik güvencedir. Doğru yapılandırılmış bir SCORM paketi sayesinde çalışanlarınız kesintisiz bir öğrenme deneyimi yaşarken, İK ve akademi yöneticileri de yasal uyum denetimlerinde güvenle sunabilecekleri net tamamlama raporlarına sahip olur. Kurumunuzun eğitim yönetim süreçlerini güçlendirmek için LMS nedir rehberimizi ve LMS seçim kriterleri analizimizi inceleyebilirsiniz.